SAFE và cuộc sống lành mạnh

Thói quen trong lối sống được gói gọn trong chữ SAFE, trong đó: S là Smoking – thuốc lá; A là Alcool – bia rượu; F là Food – thực phẩm, dinh dưỡng không đúng cách và E là Exercise – thể dụng và vận động.

Theo BS. Đỗ Thị Ngọc Diệp, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM, những bệnh lý nguy hiểm đang ngày càng gia tăng ở Việt Nam. Và điều đáng ngạc nhiên là chính thói quen trong lối sống là thủ phạm gây nên những căn bệnh này.

S. Theo Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM, hiện nay, tỷ lệ nam hút thuốc lá ở nước ta đã vượt hơn 50%, và ở nữ giới cũng xấp xỉ 18%.

Chắc ít ai biết thuốc lá chính là thủ phạm gây nên hơn 30% các loại ung thư, chủ yếu là ung thư phổi, thanh quản, thực quản, miệng, vòm họng, thận, tụy, dạ dày, gan; đồng thời cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, như: tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim, xơ vữa động mạch, đột quỵ.

Chưa kể, mối nguy hại trước mắt là nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp như viêm họng, viêm phổi, hen phế quản và nguy hiểm hơn là COPD – phổi tắc nghẽn mãn tính, mà khi vướng vào rồi thì vô phương chữa khỏi.

A. Đi kèm với thuốc lá thường là rượu, bia. Theo thống kê, năm 2010 người Việt đã uống hơn 1 tỷ lít bia và ngành y tế cũng như nhiều gia đình đã phải gánh chịu hệ lụy từ lượng tiêu thụ khổng lồ này.

 

Theo BS. Ngọc Diệp, chính tình trạng lạm dụng rượu bia là nguyên nhân dẫn đến bệnh đái tháo đường đang gia tăng với tốc độ chóng mặt. Tỷ lệ bệnh nhân đái tháo đường ở thành phố và nông thôn hiện nay đều xấp xỉ 7%.

Với bệnh ung thư, rượu bia làm tăng yếu tố nguy cơ, dẫn đến con số 150.000 trường hợp mắc mới ung thư mỗi năm, cùng khoảng 75.000 người chết vì ung thư.

F. Khi đời sống kinh tế ngày càng khá giả, thường xuyên tiệc tùng thịnh soạn, khuynh hướng sử dụng thức ăn nhanh, thức ăn chế biến sẵn ngày càng phổ biến hơn, thì “bệnh từ miệng mà vào” cũng ngày càng nhiều hơn.

 

Theo nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, hiện nay, hằng ngày mỗi người Việt Nam ăn lượng thịt gấp 2,5 lần, lượng trứng, sữa được tiêu thụ cũng tăng gấp 9 lần và lượng đường gấp tới 10 lần so với cách đây 20 năm. Trong khi đó, theo khuyến cáo, lượng đường sử dụng cho mỗi người/ngày không được quá 4 muỗng cà phê và không quá 4g muối đối với những người không có các bệnh lý liên quan.

Nhưng trên thực tế, không phải ai và gia đình nào cũng tuân thủ chỉ dẫn này. Dinh dưỡng đúng cách đơn giản chỉ cần hai yếu tố: đủ và cân đối. Đủ là mỗi ngày ăn đủ ba bữa, không ăn quá khuya, quá no, nhất là ở bữa tối. Cân đối là phải phối hợp đầy đủ bốn nhóm thực phẩm: đạm, béo, bột đường, vitamin và chất khoáng trong các bữa ăn.

E. Con số thống kê từ Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM cũng cho thấy một thực trạng đáng báo động: thời gian hoạt động tĩnh tại của học sinh và người trưởng thành đang có xu hướng giảm khoảng 30% so với 5 năm trước.

 

Thật vậy, ngày nay chiếc máy tính đã trở thành công cụ làm việc không thể thiếu, số người ngồi trên máy vi tính hơn 8 tiếng/ngày cũng ngày càng nhiều hơn, kèm theo là lối sống ít vận động.

Buổi sáng đến sở làm bằng xe máy; ở cơ quan, tất cả giao dịch đều trên máy tính, qua điện thoại nội bộ, điện thoại di động, khi cần di chuyển đã có chiếc ghế xoay; chiều tan sở lại trở về bằng xe máy; tối đến nếu không làm bạn với tivi thì tiếp tục “ôm” máy tính.

Năng lượng dư thừa, lại không vận động, nên béo phì, tim mạch, cao huyết áp, đái tháo đường và những hệ lụy khác là chuyện đương nhiên.

Theo BS. Ngọc Diệp, thật đơn giản và hiệu quả nếu mỗi ngày mỗi người chỉ cần dành ra 30 phút, hoặc 150 phút/tuần để vận động là đã có thể làm giảm cholesterol, giảm lượng mỡ trong máu, giúp cơ thể đáp ứng insulin tốt hơn, làm giảm đường huyết sau ăn, ngăn chặn hiệu quả nguy cơ thừa cân, béo phì, đồng thời giúp cơ bắp săn chắc.

Tuy thay đổi thói quen, hành vi, lối sống là việc không đơn giản, nhưng muốn tránh được bệnh tật, sống vui, sống khỏe thì không còn cách nào khác.

BÌNH LUẬN